Historia

Samodzielny Zakład Chemii Rolniczej i Środowiskowej jest kontynuatorem wieloletniej tradycji naukowej i dydaktycznej powołanego przez profesora Józefa Mikułowskiego-Pomorskiego w 1911 r. w ramach Kursów Przemysłowo-Rolniczych Zakładu Chemii Rolniczej Pracowni Chemiczno-Rolniczej. Od 1919 r. Zakład Chemii Rolniczej funkcjonował w strukturze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Staraniem profesorów Józefa Mikułowskiego-Pomorskiego i Mariana Górskiego w latach 1921-1925 założone zostały w Skierniewicach eksperymenty nawozowe, będące poligonem doświadczalnym dla pokoleń chemików rolnych i bazą dydaktyczną dla studentów SGGW administrowaną do 2002 r. przez kolejnych kierowników Zakładu i Katedry Chemii Rolniczej.. W 2019 r. w wyniku kolejnej restrukturyzacji SGGW, wieloletnie eksperymenty w Skierniewicach zostały w włączone do struktury Stacji Doświadczalnej Wydziału Rolnictwa i Biologii im. Prof. Mariana Górskiego.

Badania prowadzone w Katedrze i dalej w Samodzielnym Zakładzie Chemii Rolniczej i Środowiskowej były zawsze motorem postępu rolnictwa polskiego, któremu nierozłącznie towarzyszył rozwój naukowy jego pracowników. Dowodem prężnej działalności naukowej jednostki jest uzyskanie przez 10 pracowników wiążących swoją karierę naukową na stałe z Katedrą i Zakładem tytułu profesora. W 2021 r. w Samodzielnym Zakładzie Chemii Rolniczej pracuje trzech profesorów i dwoje profesorów SGGW, adiunkt z habilitacją, jeden asystent oraz dwóch pracowników technicznych.

Prowadzona od wielu lat w Katedrze Chemii Rolniczej, a później w w Samodzielnym Zakładzie Chemii Rolniczej i Środowiskowej działalność naukowa i dydaktyczna koncentrowała się wszystkim przez wiele lat na zagadnieniach typowo rolniczych (na ocenie właściwości nawozów, roślin i gleby w kontekście ich wielokierunkowej interakcji, rolniczej produkcyjności nawozów mineralnych i organicznych w różnych systemach nawożenia). Z czasem, zainteresowania naukowe pracowników Zakładu uległy znaczącemu poszerzeniu. Każdorazowo, impulsem dla podjęcia nowatorskich tematów badań, wykraczających poza zakres klasycznej chemii rolnej były problemy naukowe i praktyczne identyfikowane w rolniczej przestrzeni produkcyjnej i poza nią – w szeroko rozumianym środowisku przyrodniczym. Początkowo, badania takie były podejmowane w obszarze oceny skutków niezrównoważonego nawożenia (szczególnie w latach dziewięćdziesiątych XX w.), a z czasem – wynikały z potrzeby określenia możliwości rolniczego zagospodarowania odpadów pochodzących z różnych gałęzi gospodarki i ich wpływu na środowisko przyrodnicze. W rezultacie, również badania prowadzone na wieloletnich eksperymentach nawozowych coraz częściej koncentrowały się na środowiskowych skutkach nawożenia (emisji gazów cieplarnianych z różnie nawożonych gleb rolnych, wymywania związków azotu z gleby do wód gruntowych, właściwości sorpcyjnych gleb w stosunku do fosforu w kontekście znaczenia tego składnika w procesie eutrofizacji). Oczywiście, w Zakładzie równolegle prowadzone były badania nad nowoczesnymi sposobami diagnostyki nawozowej w oparciu o skład chemiczny roztworu glebowego, regeneracją potencjału plonotwórczego gleb utraconego w wyniku niezrównoważonego nawożenia mineralnego i organicznego, potrzeb nawożenia gleb potasem i siarką oraz oceny zasobności gleb w mikroelementy. Stałą pozycją w naszych badaniach była ocena możliwości regulacji obiegu pierwiastków w agroekosytamach i jego wpływu na środowisko przyrodnicze. Nowatorskim, choć mającym swój początek jeszcze w latach sześćdziesiątych kierunkiem badań w Samodzielnym Zakładzie Chemii Rolniczej stała się ocena możliwości produkcji biogazu z substratów rolniczych i rolniczego zagospodarowania masy pofermentacyjnej. W efekcie takiej ewolucji kierunków badań pracownicy Zakładu, obok zagadnień typowo rolniczych, naukowcy Zakładu wyspecjalizowali się w zagadnieniach związanych z biogeochemią pierwiastków w środowisku przyrodniczym i biogospodarką – promowanym ostatnio w UE sposobem gospodarowania zasobami przyrody ożywionej i nieożywionej. Potwierdzeniem przedstawionej ewolucji kierunków badań realizowanych w Zakładzie jest tematyka prowadzonych tam projektów badawczych, publikacji naukowych, podręczników akademickich, monografii i prac popularno-naukowych, których autorami są pracownicy Samodzielnego Zakładu Chemii Rolniczej i Środowiskowej.