SGGW Witryn / Home / Aktualności / 100-lecie wieloletnich doświadczeń rolniczych w SGGW – międzynarodowa konferencja naukowa

100-lecie wieloletnich doświadczeń rolniczych w SGGW – międzynarodowa konferencja naukowa - “100th Anniversary of Agricultural Experimentation at the Warsaw University of Life Sciences – SGGW”

W dniach 12–13 czerwca 2026 r. w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW) w Warszawie odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa pt. „100-lecie Doświadczalnictwa Rolniczego w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie” (“100th Anniversary of Agricultural Experimentation at the Warsaw University of Life Sciences – SGGW”). Organizatorem konferencji był Instytut Rolnictwa SGGW.

Konferencję poprzedzały obchody 120-lecia Wydziału Rolnictwa i Ekologii SGGW. Oba wydarzenia zostały objęte patronatem honorowym JM Rektora SGGW, Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Marszałka Województwa Mazowieckiego oraz Marszałka Województwa Łódzkiego, co podkreśla ich rangę oraz znaczenie dla środowiska naukowego i sektora rolno-środowiskowego. Wydarzenia wpisują się w obchody jubileuszu 210-lecia tradycji Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (1816–2026).

Konferencję zorganizował komitet w składzie: Łukasz Uzarowicz (przewodniczący), Stanisław Samborski (zastępca przewodniczącego), Tomasz Niedziński (sekretarz), Kinga Noras, Aneta Perzanowska, Paweł Szacki, Damian Murach oraz Monika Golonka. W organizacji uczestniczyli także inni pracownicy i doktoranci Instytutu Rolnictwa SGGW oraz studenci Wydziału Rolnictwa i Ekologii.

  • Patronat medialny nad wydarzeniem objęli: Telewizja Polska S.A., Agencja Promocji i Rozwoju Agrobiznesu (APRA) sp. z o.o., TOP AGRAR POLSKA oraz redakcja portalu Farmer.pl.
  • Partnerami konferencji byli: Geomor-Technik sp. z o.o., INTERTECH POLAND JAROSŁAW GRODOWSKI, QED Poland sp. z o.o., Agrosimex sp. z o.o., QZ Solutions sp. z o.o., Piotr Mazur Agrotechnology oraz Małopolska Hodowla Roślin sp. z o.o.

W konferencji wzięło udział 135 osób, z czego 27 osób z zagranicy (m.in. Czechy, Litwa, Niemcy, USA, Węgry i Wielka Brytania). Polskę reprezentowało liczne grono pracowników Instytutu Rolnictwa Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (organizatora konferencji), a także przedstawiciele takich polskich instytucji i uczelni jak: Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – PIB, Instytut Ogrodnictwa – PIB, Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB, Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego, Politechnika Białostocka, Politechnika Bydgoska im. J. i J. Śniadeckich, Politechnika Warszawska, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie, Uniwersytet Rzeszowski, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie oraz Uniwersytet w Siedlcach, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie).

Konferencja była platformą do dyskusji i przedstawienia wyników z różnych dziedzin, w tym nauk rolniczych, nauk o środowisku i nauk biologicznych. Pierwszego dnia (12 czerwca 2026) program wydarzenia obejmuje 4 sesje referatowe oraz 2 sesje posterowe. Zaś drugiego dnia (13 czerwca 2026) odbyły się sesja referatowa i terenowa, realizowane w Stacji Doświadczalnej im. Prof. Mariana Górskiego w Skierniewicach, gdzie znajdują się 100-letnie doświadczenia rolnicze. Sesja terenowa objęła wizytę na polach doświadczalnych, analizę odkrywki glebowej, pokazy innowacyjnych urządzeń (Plant ECG oraz ScanSpectrum) służących do bezinwazyjnej oceny stanu odżywienia roślin, a także zwiedzanie Sali Historycznej Doświadczalnictwa Rolniczego znajdującej się w Stacji Doświadczalnej w Skierniewicach.

Konferencja była bardzo dobrą okazją, aby podziękować osobom, które przyczyniły się do rozwoju Stacji Doświadczalnej w Skierniewicach, a także przez wiele lat opiekowały się wieloletnimi doświadczeniami rolniczymi działającymi w ramach Stacji. Wyróżnione zostały następujące osoby: prof. dr hab. Wojciech Stępień, prof. dr hab. Jan Łabętowicz, prof. dr hab. Andrzej Radecki, prof. dr hab. dr h.c. Zdzisław Wyszyński, prof. dr hab. Wiesław Mądry, dr hab. Stanisław Lenart, prof. SGGW, dr hab. Irena Suwara, prof. SGGW, mgr inż. Marian Korc, mgr inż. Kazimierz Gaładyk i mgr inż. Paweł Szacki.

*Autor zdjęć – Jacek Niemirski z SGGW TV

Wieloletnie doświadczenia polowe w Skierniewicach, które obchodzą swoje 100. urodziny, to najstarszy tego typu obiekt eksperymentalny w Polsce i jeden z najstarszych na świecie. Są to trwałe doświadczenia nawozowe, z których większość została założona w latach 1921–1925 i są prowadzone do dziś w tym samym układzie lub zmodyfikowanym w zależności od potrzeb badawczych. Obejmują 660 poletek i zajmują powierzchnię 3,6 ha. Doświadczenia polowe prowadzi się w różnych kombinacjach nawozowych, np. Ca, CaNPK, NPK, CaPK, CaPN, CaNK, PK, PN, KN, z obornikiem oraz na obiektach kontrolnych bez nawożenia. Nawozy mineralne stosuje się w niezmienionych lub zmodyfikowanych, w zależności od potrzeb badawczych, schematach, w trzech lub pięciu powtórzeniach, co umożliwia opracowywanie statystyczne uzyskanych danych. Opisane powyżej doświadczenia polowe prowadzone są w czterech wariantach: zrównoważony płodozmian 5-polowy z obornikiem i rośliną bobowatą, zmianowanie bez obornika i rośliny bobowatej, zmianowanie bez obornika z rośliną bobowatą, oraz zmianowanie bez rośliny bobowatej i okresowo nawożone obornikiem. Doświadczenia wieloletnie obejmują także trzy monokultury – żyta, ziemniaka i pszenżyta. Monokultury ziemniaka (od 1921 roku) i pszenżyta (od 1989 roku) to dwie najstarsze tego typu uprawy na świecie, z kolei monokultura żyta (od 1921 roku) jest drugą najstarszą monokulturą tej rośliny na świecie. Wieloletnie doświadczenia w Skierniewicach są prowadzone na glebach płowych, które są powszechne w całej Polsce. Funkcjonująca na terenie pola w Skierniewicach stacja meteorologiczna, należąca do Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – PIB, pozwala na systematyczne gromadzenie danych pogodowych od 1921 roku. Dane te umożliwiają ocenę wpływu warunków pogodowych na właściwości gleby oraz na wzrost, rozwój i plonowanie roślin.

Jednym z głównych celów konferencji było zwrócenie uwagi na rolę wieloletnich doświadczeń polowych w nauce i w praktyce. Doświadczenia te stanowią wartościowe zaplecze dla nauk rolniczych i środowiskowych. Z jednej strony pozwalają prowadzić badania, których cele zostały już wcześniej określone. Do tych należy głównie ocena bezpośredniego wpływu sposobu uprawy i nawożenia na plony oraz na właściwości gleby. Z kolei do nowych zagadnień należy badanie długofalowego wpływu rolnictwa na środowisko, w tym na glebę, wodę i klimat. Obecnie funkcjonowanie i przydatność wieloletnich doświadczeń rolniczych nabierają nowego znaczenia, gdyż eksperymenty te są ważnym ogniwem łączącym nauki rolnicze i nauki o środowisku.

Nadzwyczajną wartością doświadczeń wieloletnich są wyniki badań (dane), które obejmują wieloletnie okresy pomiarowe. Dzięki gromadzeniu trzech rodzajów danych (właściwości gleb, plon roślin uprawnych oraz parametry pogodowe) przez długi okres istnieje możliwość wykonania analiz wieloletnich trendów zmian właściwości gleb (np. pH, zawartości węgla organicznego, aktywności biologicznej gleb) oraz plonowania roślin, w zależności od  stosowanej agrotechniki i przebiegu pogody. Z drugiej zaś strony badania wieloletnich trendów za pomocą zaawansowanych narzędzi matematycznych i statystycznych (w tym z użyciem sztucznej inteligencji) mogą stanowić podstawę do tworzenia prognoz zmian plonowania roślin, tempa sekwestracji lub ubytku węgla organicznego w glebie w kontekście zmian klimatycznych. Takie podejście umożliwia przewidywanie potencjalnego wpływu zmian klimatu na plon roślin uprawnych w przyszłości. Następnie prognozy te mogą zostać wykorzystane przez przedstawicieli władz krajowych i samorządowych do opracowywania strategii rozwoju rolnictwa w Polsce, wprowadzania dobrych praktyk rolniczych, a także do adaptacji rolnictwa krajowego do zmian klimatycznych. Wieloletnie zbiory danych zgromadzone w trakcie prowadzenia tych doświadczeń pozwalają również na analizę wpływu zróżnicowanego nawożenia i uprawy na zdrowie gleby (zdefiniowanego w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/2360 z dnia 12 listopada 2025 r. w sprawie monitorowania i odporności gleby), co ma duże znaczenie w kontekście wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju.

Głównie ze względu na wysokie koszty utrzymania oraz brak stabilnego, długofalowego systemu ich finansowania, w ostatnich latach część wieloletnich doświadczeń rolniczych, należących do różnych jednostek badawczych w Polsce i za granicą, uległa likwidacji. Z kolei funkcjonowanie innych wieloletnich doświadczeń rolniczych jest bardzo zagrożone. Powodem, poza ww. wysokimi kosztami ich prowadzenia, jest niska świadomość społeczna (zarówno wśród przedstawicieli władz, jak i w instytucjach finansujących infrastrukturę badawczą), ogromnego potencjału naukowego i utylitarnego, jaki posiadają wieloletnie doświadczenia rolnicze. Organizatorzy wydarzenia są jednak przekonani, że wykłady i dyskusje konferencyjne pozwolą zidentyfikować zarówno kierunki rozwoju, jak i zagrożenia tego typu doświadczalnictwa.

Główną intencją organizatorów konferencji było upowszechnienie informacji na temat wieloletnich doświadczeń rolniczych, a także uświadomienie społeczeństwu roli, jaką eksperymenty te pełnią w rozwoju różnych dziedzin nauki, w tym nauk rolniczych, nauk o środowisku i nauk biologicznych.

Pracownicy Instytutu Rolnictwa SGGW