Pole w Skierniewicach
Pole w Skierniewicach (założone w 1921 r.) zajmuje łączną powierzchnię wraz zabudowaniami 27,62 ha. Pola w Skierniewicach zostały przekazane SGGW na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 28.05.1919 r. za staraniem pierwszego Rektora uczelni – Prof. Józefa Mikułowskiego-Pomorskiego. Na polach tych zostały w latach 20. XX wieku założone doświadczenia rolnicze.
Doświadczenia polowe w Skierniewicach są najstarszym tego typu istniejącym obiektem eksperymentalnym w Polsce i 6. z kolei tego typu obiektem na świecie. Są to trwałe doświadczenia nawozowe założone na glebach płowych, z których większość powstała w latach 1921–1924 (jedno z doświadczeń zostało założone w latach 80. XX w.) i które są prowadzone od ponad 100 lat do dziś w tym samym układzie. Podobne obiekty doświadczalne w Polsce były zakładane w latach 50. i 60 XX w. Nawozy mineralne na polu doświadczalnym SGGW stosuje się w niezmienionych schematach w trzech lub pięciu powtórzeniach, co umożliwia opracowywanie statystyczne uzyskanych danych. Polowe doświadczenia w Skierniewicach prowadzi się w różnych kombinacjach nawozowych (np. Ca, CaNPK, NPK, CaPK, CaPN, CaNK, PK, PN, KN, obornik, poletka kontrolne bez nawożenia) w czterech zmianowaniach (zrównoważony płodozmian 5-polowy z obornikiem i rośliną bobowatą, zmianowanie bez obornika i rośliny bobowatej, zmianowanie bez obornika z rośliną bobowatą i trzy monokultury – żyto, ziemniaki i pszenżyto). Są to jedyne doświadczenia w Europie prowadzone w czterech zmianowaniach, co pozwala na ocenę wpływu wieloletniego nawożenia (lub jego braku) oraz określonego zmianowania na właściwości gleb oraz plon i jakość roślin. Monokultury ziemniaka (od 1921 roku) i pszenżyta (od 1989 roku) to dwie najstarsze tego typu monokultury w świecie, z kolei monokultura żyta (od 1921 roku) jest drugą najstarszą monokulturą żyta w świecie. Wieloletnie doświadczenia w Skierniewicach obejmują 660 poletek i zajmują powierzchnię ok. 4 ha. Istniejąca na terenie pola w Skierniewicach stacja meteorologiczna należąca do Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – PIB pozwala na systematyczne gromadzenie danych pogodowych od 1921 roku. Dane te pozwalają na ocenę wpływu zmieniających się warunków klimatycznych na właściwości gleby, a także wzrost, rozwój i plon roślin.
Grunty są zagospodarowywane w następujący sposób:
- 4,7 ha doświadczeń polowych prowadzonych w układzie statycznym od 1921 r. (Pola A, D i E), których celem jest ocena wpływu zróżnicowanego nawożenia na rośliny i środowisko w różnych systemach zmianowania,
- 13,8 ha pól produkcyjnych (Pole B, C i R IV–VI).
Mapa pola w Skierniewicach
Na obszarze pól należących do Stacji występują gleby pochodzenia lodowcowego moreny dennej. Dominującym typem są gleby płowe — ok. 90% powierzchni Pola I i 65% powierzchni Pola II. Pozostałą powierzchnię zajmują gleby brunatne. W warstwie gleby do ok. 40 cm występuje piasek gliniasty (4–17% części spławialnych), a poniżej — glina lekka. Średnia zawartość węgla organicznego w tych glebach wynosi 0,6–0,75%. Są to gleby kompleksu przydatności rolniczej żytniego bardzo dobrego i pszennego dobrego. Gleby na Polu I należą do klas bonitacyjnych IIIb (17%) i IVa (83%), a na Polu II — IIIa (34%), IIIb (51%), IVa (10%) i IVb (5%).
Doświadczenia wieloletnie
Wieloletnie statyczne doświadczenia nawozowe na Polu Doświadczalnym w Skierniewicach zakładano zgodnie z obowiązującymi metodami statystycznymi. Doświadczenia na 11 polach (A1–8, AF1–3 i D) zakładał w 1922 r. prof. Józef Mikułowski-Pomorski, a na pozostałych 8 polach (A9–11 i E) w 1924 r. — prof. Marian Górski. Pierwsze wyniki z tych doświadczeń otrzymano odpowiednio w roku 1923 i 1925. Od początku istnienia do chwili obecnej doświadczenia te są prowadzone w trzech (Pola A) lub pięciu powtórzeniach (Pola E i D).
Głównym celem wieloletnich doświadczeń jest ocena wpływu zróżnicowanego nawożenia mineralnego i organicznego na rośliny i środowisko w różnych systemach zmianowania. Na obiektach tych doświadczeń, w cyklu wieloletnim, prowadzone są następujące systemy nawożenia i zmianowania:
- Nawożenie wyłącznie mineralne bez obornika i bez rośliny motylkowej w zmianowaniu dowolnym na glebie silnie kwaśnej (Pola A1–3 i AF2–3) i na glebie słabo kwaśnej (Pola A6–8),
- Nawożenie mineralne na tle obornika w zmianowaniu dowolnym bez rośliny motylkowej na glebie silnie kwaśnej (Pola A4 i AF1) i słabo kwaśnej (Pole A5),
- Nawożenie mineralne bez obornika w zmianowaniu dowolnym z rośliną motylkową na glebie słabo kwaśnej (Pola A9–11),
- Nawożenie mineralne w zmianowaniu pięciopolowym z rośliną motylkową i obornikiem co 5 lat (Pola E1–5),
- Nawożenie wyłącznie mineralne, wyłącznie obornik lub obornik z nawozami mineralnymi przy uprawie żyta i ziemniaków (od 1923 r.) oraz pszenżyta (od 1990 r.) w monokulturze (Pola D).
Przy wszystkich systemach nawożenia i zmianowania nawozy mineralne stosuje się w jednakowych dawkach. Początkowo od założenia doświadczeń dawki te wynosiły 30 kg N ha-1, 30 kg P2O5 ha-1 i 30 kg K2O ha-1. Obecnie stosowane dawki nawozów mineralnych podano w Schemacie Pola I i obowiązują one od 1976 r.
| Nazwa pola | Zmianowanie i forma azotu | Nawożenie1 | ||
|---|---|---|---|---|
| A1-3 | Zmianowanie dowolne bez rośliny motylkowej | N-NH4NO3 | bez obornika | 0 CaNPK NPK PK PN KN |
| A4 | z obornikiem od 1992 r. | |||
| AF2-3 | N-(NH4)2SO4 | bez obornika | ||
| AF1 | z obornikiem od 1992 r. | |||
| A6-8 | N-NH4NO3 | bez obornika | Ca CaNPK NPK CaPK CaPN CaKN | |
| A5 | z obornikiem od 1992 r. | |||
| A9-12 | Zmianowanie dowolne z rośliną motylkową | N-NH4NO3 | bez obornika | |
| E1-5 | Zmianowanie pięciopolowe (jęczmień jary, koniczyna czerwona, pszenica ozima, żyto, ziemniaki + 30 t obornika) | N-NH4NO3 | z obornikiem | |
D5 D6 D7 | Monokultura ziemniaków Monokultura żyta Monokultura pszenżyta2) | N-NH4NO3 | z lub bez obornika | Ca CaNPK NPK CaPK CaPN CaKN CaNPK+obornik (30 t ha-1 co 4 lata) Ca+obornik (20 t ha-1 rok-1) |
1) Dawki od 1976 r.: 1,6 t CaO ha-1 co 4 lata na Polach A i co 5 lat na Polach E,
90 kg N ha-1, 26 kg P ha-1, 91 kg K ha-1
2) Prowadzona od 1985 r. z wyłączeniem kombinacji Ca+obornik (20 t ha-1 rok-1)
Z uwagi na to, iż wieloletnie doświadczenia w Stacji Doświadczalnej Instytutu Rolnictwa w Skierniewicach prowadzone są w bliskiej odległości od stacji meteorologicznej, wiarygodnie można, więc również ocenić wpływ warunków klimatycznych na efekty produkcji rolniczej.